Ngân hàng có thể kiện đòi nợ mãi mãi không? — Hiểu đúng về thời hiệu khởi kiện

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 3 năm

Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 3 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Với hợp đồng tín dụng, mốc này thường được tính từ ngày đến hạn trả nợ mà bên vay không trả.

Nghe vậy, nhiều người cho rằng cứ quá 3 năm là "thoát nợ". Thực tế có ba điểm khiến mọi việc khác đi.

Điểm thứ nhất: Tòa không tự áp dụng thời hiệu

Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án chỉ áp dụng thời hiệu khi có yêu cầu của một bên, và yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa cấp sơ thẩm ra bản án. Nếu bạn không biết để yêu cầu, hoặc yêu cầu ở giai đoạn phúc thẩm, Tòa vẫn xét xử bình thường như chưa hề hết thời hiệu.

Vì vậy, ngay khi nhận thông báo thụ lý, điều đầu tiên cần làm là kiểm tra mốc thời gian và nộp văn bản yêu cầu áp dụng thời hiệu (nếu có căn cứ) cho Tòa.

Điểm thứ hai: Nợ gốc thường không bị giới hạn thời hiệu

Khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015 quy định không áp dụng thời hiệu đối với yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, trong đó có yêu cầu đòi lại tài sản. Theo hướng của thực tiễn xét xử và gần đây là Án lệ 81/2025/AL, khi hợp đồng đã chấm dứt và bên nợ đã thừa nhận nghĩa vụ, yêu cầu đòi khoản tiền đó được xem là đòi lại tài sản — kiện lúc nào cũng được.

Hệ quả: với nợ ngân hàng, thời hiệu chủ yếu tác động đến phần lãi, lãi phạt và các khoản phụ; phần nợ gốc rất khó "hết thời hiệu". Đừng đặt kỳ vọng vào việc xóa toàn bộ khoản nợ chỉ nhờ thời gian trôi qua.

Điểm thứ ba: Thời hiệu có thể bắt đầu lại

Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015: thời hiệu bắt đầu lại từ đầu khi bên có nghĩa vụ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, thực hiện xong một phần nghĩa vụ, hoặc các bên tự hòa giải với nhau. Nói cách khác, chỉ cần bạn ký một biên bản xác nhận nợ, trả một khoản nhỏ, hay nhắn tin "em sẽ cố gắng trả", 3 năm lại được tính lại từ ngày đó.

Đây chính là lý do ngân hàng và công ty thu hồi nợ rất tích cực mời bạn "lên làm việc" và ký biên bản. Hãy đọc thêm bài 5 điều phải biết trước khi ký bất kỳ văn bản nào.

Quy định pháp luật áp dụng

• Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015 — thời hiệu khởi kiện về hợp đồng: 3 năm
• Khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015 — không áp dụng thời hiệu với yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu
• Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015 — bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện
• Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 — Tòa chỉ áp dụng thời hiệu khi có yêu cầu trước khi ra bản án sơ thẩm
• Án lệ 81/2025/AL — tranh chấp đòi lại tài sản không áp dụng thời hiệu